Whatsapp Yazışmaları Mahkemede Delil Olur mu?

WhatsApp Yazışmalarının Mahkemede Delil Niteliği: Akademik Bir Değerlendirme

Dijitalleşmenin yaşamın her alanına nüfuz etmesiyle birlikte, elektronik iletişim araçları vasıtasıyla gerçekleştirilen yazışmaların hukuki uyuşmazlıklarda delil olarak değerlendirilmesi meselesi, hem yargı pratiğinde hem de hukuk doktrininde önemle tartışılan konulardan biri haline gelmiştir. Özellikle popüler anlık mesajlaşma uygulamalarından WhatsApp yazışmalarının mahkemede delil niteliği, Türk yargı sisteminde sıkça karşılaşılan bir problematik olup, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

1. Delil Kavramı ve Dijital Delillerin Hukuki Temelleri

Hukukumuzda deliller, uyuşmazlığın çözümüne hizmet eden ve maddi gerçeğe ulaşmayı sağlayan unsurlar olarak kabul edilir. CMK m. 217/2 uyarınca, yüklenen suçun ispatı, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille mümkündür. HMK m. 189 ise, hakimin, uyuşmazlığın çözümünde hukuka uygun olarak elde edilmiş her türlü delili değerlendirebileceğini belirtir. Bu bağlamda, dijital veriler de, elektronik delil olarak hukuki bir nitelik taşır ve belirli koşullar altında mahkemelerde delil olarak kullanılabilir. Ancak, dijital delillerin kendine özgü yapısı, elde edilme ve değerlendirilme süreçlerinde özel dikkat gerektirmektedir.

2. WhatsApp Yazışmalarının Hukuki Niteliği ve Delil Değeri

2.1. Elde Edilme Şeklinin Önemi: Hukuka Aykırı Delil Yasağı

WhatsApp yazışmalarının delil olarak kabul edilip edilmeyeceğinin temel kriterlerinden biri, bunların hukuka uygun yollarla elde edilip edilmediğidir. Türk hukuku, hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin yargılamada kullanılamayacağı ilkesini (CMK m. 217/2) kesin bir biçimde benimsemiştir. Bu ilke, kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliği hakkının (TCK m. 134) güvence altına alınması açısından hayati bir öneme sahiptir.

• Bir kişinin kendi rızasıyla başkasıyla yaptığı WhatsApp yazışmalarını, kendi telefonundan ekran görüntüsü alarak veya kayıt altına alarak mahkemeye sunması genellikle hukuka uygun kabul edilir. Zira bu durumda, yazışmanın tarafı olan kişi, kendisine ait veriyi hukuki bir ihtilafın çözümünde kullanma hakkına sahiptir.
• Ancak, bir başkasının WhatsApp yazışmalarının izinsiz olarak ele geçirilmesi, kaydedilmesi veya ifşa edilmesi (örneğin, şifre kırma, telefonuna izinsiz erişim gibi yollarla) özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134), kişisel verilerin kaydedilmesi (TCK m. 135) veya kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi veya yayılması (TCK m. 136) suçlarını oluşturabilir. Bu şekilde elde edilen deliller, hukuka aykırı oldukları için yargılamada kullanılamaz. Öğretide, hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin 'zehirli ağacın meyvesi' doktrini kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği tartışılsa da, Türk yargısı, mutlak surette bu tür delillerin kullanılamayacağını kabul etmektedir.

2.2. Delilin Doğruluğu ve Güvenilirliği

WhatsApp yazışmalarının delil olarak kabul edilmesi için sadece hukuka uygun elde edilmesi yeterli değildir; aynı zamanda bunların gerçekliği ve güvenilirliği de önem taşır. Karşı tarafın yazışmaları inkar etmesi halinde, bu yazışmaların gerçekliğinin tespiti için teknik incelemelere ihtiyaç duyulabilir. Özellikle ekran görüntüsü şeklindeki delillerde montaj, kesme veya değiştirme ihtimali bulunduğundan, adli bilişim uzmanı marifetiyle orijinal verilerin incelenmesi (telefon imajının alınması gibi) gerekebilir. Bu durum, Elektronik İmza Kanunu kapsamında değerlendirilen resmi nitelikli elektronik belgelerden farklı bir ispat gücünü ifade eder.

3. Yargıtay İçtihatlarında WhatsApp Yazışmaları

Yargıtay, özellikle son yıllarda verdiği kararlarla dijital delillerin ve dolayısıyla WhatsApp yazışmalarının delil niteliği konusunda önemli prensipler belirlemiştir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, bir WhatsApp yazışmasının delil olarak kabul edilebilmesi için iki temel koşulun varlığı aranmaktadır:

1. Hukuka Uygun Elde Edilme: Yazışmaların TCK m. 134, 135, 136 gibi suçları oluşturacak şekilde hukuka aykırı yollarla elde edilmemiş olması gerekmektedir. Yazışmanın tarafının kendi rızasıyla kaydettiği veya mahkemeye sunduğu yazışmalar genellikle hukuka uygun kabul edilirken, üçüncü kişilerce izinsiz ele geçirilen veya kaydedilen yazışmalar hukuka aykırı sayılmaktadır.
2. Doğruluk ve Güvenilirlik: Yazışmanın inkar edilmesi halinde, orijinal cihazlar üzerinde veya veri taşıyıcılar üzerinde yapılacak bir bilirkişi incelemesi ile gerçekliğinin ve üzerinde oynama yapılmadığının tespiti zorunludur.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, “Sanığın özel hayatına ilişkin iletişiminin üçüncü kişi tarafından kaydedilmesi suretiyle elde edilen ses ve görüntü kayıtları ile yazılı mesajların delil olarak kullanılamayacağı, ancak tarafı olduğu konuşmaların kendi rızasıyla kaydedilmesi veya hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer dijital verilerin, inkar halinde uzman bilirkişi raporuyla teyit edilmesi kaydıyla delil olarak değerlendirilebileceği” kabul edilmektedir. (Benzer yönde birçok karar bulunmaktadır, örneğin Yargıtay 12. Ceza Dairesi E. 2017/12579, K. 2018/7994).

Yargıtay'ın bu yaklaşımı, özel hayatın gizliliği hakkı ile adaletin tecellisi arasındaki dengeyi gözetmektedir. Ceza davalarında hukuka aykırı delil yasağı mutlak uygulanırken, hukuk davalarında (HMK kapsamında) bazı durumlarda hukuka aykırı delilin 'zayıf delil' olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği doktrinde tartışılsa da, Yargıtay genellikle bu tür delillerin kabulüne sıcak bakmamaktadır.

4. Doktriner Yaklaşımlar ve Tartışmalı Konular

Doktrinde, dijital delillerin hukuka uygunluğu ve ispat gücü üzerine çeşitli görüşler ileri sürülmektedir. Öğretideki baskın görüş, Yargıtay ile paralel olarak, delilin elde edilme biçimindeki hukuka aykırılığın, delilin tüm ispat gücünü ortadan kaldırdığını ve kesinlikle kullanılamayacağını savunur. Ancak, bazı görüşler, hukuka aykırı delillerin niteliğine göre (örneğin, bir hakkın ihlali için yegane delil olması durumu) değerlendirilmesi gerektiğini, ‘zehirli ağacın meyvesi’ doktrininin Türk hukukunda mutlak bir karşılığı olmadığını ileri sürmektedir.

WhatsApp yazışmalarının inkarı halinde, dijital verilerin manipülasyona açık olması, bu delillerin ispat gücünü zayıflatan önemli bir faktördür. Bu nedenle, bilirkişi incelemesinin niteliği, hangi tür cihazların ve verilerin inceleneceği, veri bütünlüğünün nasıl sağlanacağı gibi konular, doktrinde detaylıca ele alınmaktadır. Ayrıca, bulut tabanlı depolama hizmetleri üzerinden erişilen verilere ilişkin yargısal yetkiler ve uluslararası hukukun getirdiği sınırlamalar da güncel tartışma başlıklarındandır.

5. Sonuç ve Değerlendirme

Özetle, WhatsApp yazışmalarının mahkemede delil niteliği, belirli şartlara bağlıdır. Bu yazışmaların delil olarak kabul edilebilmesi için öncelikle hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması ve gerçekliğinin tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ispat edilmesi gerekmektedir. Hukuka aykırı delil yasağı, bu tür delillerin yargılamada kullanılamamasının temelini oluşturur. Yargıtay içtihatları ve doktriner görüşler, bu iki temel ilke etrafında şekillenmiştir. Bu nedenle, hukuki uyuşmazlıklarda WhatsApp yazışmalarına dayanacak tarafların, delilin elde edilme biçimine ve gerçekliğinin ispat yöntemlerine özen göstermesi hukuki bir zorunluluktur.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Whatsapp yazışmaları her durumda delil olarak kabul edilir mi?

Hayır, her durumda delil olarak kabul edilmez. WhatsApp yazışmalarının delil olarak kabul edilebilmesi için öncelikle hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması ve inkar halinde gerçekliğinin uzman bilirkişi raporuyla doğrulanması şarttır. Hukuka aykırı yollarla (örneğin izinsiz ele geçirme, özel hayatın gizliliğini ihlal ederek) elde edilen yazışmalar mahkemede kullanılamaz.

2. Hukuka aykırı yollarla elde edilen WhatsApp yazışmaları mahkemede kullanılabilir mi?

Türk hukuku, 5271 sayılı CMK m. 217/2 uyarınca hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağı ilkesini benimsemiştir. Dolayısıyla, WhatsApp yazışmaları özel hayatın gizliliğini ihlal edilerek veya izinsiz erişim gibi hukuka aykırı yollarla elde edilmişse, mahkemede delil olarak kullanılamaz.

3. Bir WhatsApp yazışmasının gerçekliği nasıl tespit edilir?

Bir WhatsApp yazışmasının gerçekliği karşı tarafça inkar edildiğinde, yazışmanın yapıldığı orijinal cihazların (telefon, tablet vb.) adli bilişim uzmanı tarafından incelenmesi gerekebilir. Uzman, cihaz imajlarını alarak, yazışmaların silinip silinmediğini, üzerinde herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığını veya sahte olup olmadığını bilimsel yöntemlerle tespit eder ve raporlar.