Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçu | EK Hukuk | Av. Emina KARABUDAK

Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçu (TCK m. 277)

Hukuk devletinin temel direklerinden biri olan bağımsız ve tarafsız yargı, adil yargılanma hakkının güvencesidir. Bu bağımsızlığa yönelen her türlü müdahale, Türk Ceza Kanunu (TCK) tarafından suç olarak tanzim edilmiştir. Bu makalede, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 277. maddesinde düzenlenen Yargı Görevi Yapanı Etkileme Suçu, doktrindeki görüşler ve Yargıtay içtihatları ışığında derinlemesine incelenecektir.

1. Suçun Hukuki Niteliği ve Korunan Hukuki Değer

Yargı görevi yapanı etkileme suçu, Türk Ceza Kanunu'nun "Adliyeye Karşı Suçlar" bölümünde yer almaktadır. Bu suç tipiyle korunmak istenen temel hukuki değer, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile adil yargılanma hakkıdır. Suç, yargılama sürecinin dışarıdan gelebilecek haksız ve hukuka aykırı etkilerden arındırılmasını temin etmeyi amaçlamaktadır. Böylece, yargı organlarının sadece anayasa ve kanunlara göre karar vermesi sağlanarak, hukuki güvenlik ve kamu düzeni muhafaza edilmektedir.

1.1. Maddi Unsur

Suçun maddi unsuru, TCK m. 277/1'de açıkça düzenlenmiştir. Buna göre, suçun oluşabilmesi için;

Yargı görevi yapan bir kimseye (mahkemede görev yapan hâkim veya savcıya, bilirkişiye, tanığa, tercümana ya da duruşma salonunda görevlendirilen diğer kişilere),
Hukuka aykırı olarak bir işlem veya kararın tesisini sağlamak, bir işi yapması veya yapmaması ya da yürüttüğü görevi yaparken haksızda bulunması maksadıyla,
Cebir, tehdit, hile, nüfuz kullanma, vaat veya sair suretle etki etmeye teşebbüs edilmesi gerekmektedir.

Dikkat edilmesi gereken husus, suçun bir teşebbüs suçu olarak düzenlenmiş olmasıdır. Yani, yargı görevi yapanın gerçekten etkilenip etkilenmediği veya hedeflenen işlemin gerçekleşip gerçekleşmediği önemli değildir; yalnızca etkilemeye yönelik eylemin yapılmış olması suçun oluşumu için yeterlidir.

1.2. Manevi Unsur

Yargı görevi yapanı etkileme suçunun manevi unsuru, kasttır. Failin, yargı görevi yapan kişi üzerinde hukuka aykırı bir etki yaratma ve onun belirli bir işlemi yapmasını veya yapmamasını sağlama amacı taşıması aranmaktadır. Failin, yargı görevi yapanın üzerinde cebir, tehdit, hile, nüfuz kullanma, vaat veya sair suretle etki kurmaya çalıştığını bilmesi ve bunu istemesi yeterlidir. Özel bir saikin varlığı aranmamakla birlikte, eylemin amacı, kanunda açıkça belirtilmiştir.

2. Yargıtay Uygulaması ve İçtihatlar

Yargıtay, yargı görevi yapanı etkileme suçunun uygulanmasında yargının bağımsızlığı ilkesini her zaman ön planda tutmuştur. Yargıtay içtihatlarında, bu suçun benzer nitelikteki diğer suçlardan (tehdit, rüşvet gibi) ayrımına özel önem verilmektedir. Esas olan, failin eyleminin doğrudan doğruya yargısal bir işlemi etkileme amacına yönelik olmasıdır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, TCK m. 277'de düzenlenen suçun temel özelliği, yargı görevi yapan kişi üzerindeki etki eyleminin, o kişinin hukuka uygun olarak bir karar vermesini veya işlem yapmasını engelleme veya hukuka aykırı bir karar/işlem tesisini sağlama gayesi taşımasıdır. Bu suçta, yargı görevi yapanın eyleme direncini kıracak nitelikteki tehdit, cebir gibi hareketlerin yanı sıra, örtülü nüfuz kullanma veya vaatler de suçun oluşumuna vücut verebilir. Önemli olan, yargısal sürece dışarıdan ve hukuka aykırı bir müdahale kastının varlığıdır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi de, sanığın mahkemede görülen bir davanın sonucunu kendi lehine çevirmek amacıyla yargı mensuplarına yönelik olarak sarf ettiği sözlerin, sadece bir tehdit olarak değil, doğrudan yargısal faaliyeti etkilemeye yönelik bir eylem olarak değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Bu tür eylemlerde, failin konumu ve mağdur üzerindeki olası etki gücü de değerlendirme konusu yapılmaktadır.

3. Akademik Değerlendirme ve Doktrindeki Görüşler

Doktrinde, yargı görevi yapanı etkileme suçunun kapsamı ve unsurları üzerinde çeşitli tartışmalar bulunmaktadır. Özellikle, "yargı görevi yapan" kavramının kimleri kapsadığı ve "etkilemeye teşebbüs" eyleminin sınırları hususu öğretide önemli yer tutar.

3.1. "Yargı Görevi Yapan" Kavramının Kapsamı

Kanun metninde açıkça hâkim, savcı, bilirkişi, tanık, tercüman ve duruşma salonunda görevlendirilen diğer kişiler sayılmıştır. Ancak, bazı görüşler bu sayımın tahdidi mi yoksa tadadi mi olduğu konusunda farklı yaklaşımlar sergiler. Öğretideki baskın görüş, madde metnindeki sayımın geniş yorumlanması gerektiği, ancak yargısal fonksiyonu doğrudan icra eden veya bu fonksiyona doğrudan katkıda bulunan kişilerin bu kapsama dahil edilmesi gerektiği yönündedir. Örneğin, katip, mübaşir gibi yardımcı personelin de duruşma salonunda görevlendirilen "diğer kişiler" kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.

3.2. Suçun Niteliği ve Diğer Suçlarla İlişkisi

Bu suçun bir teşebbüs suçu olarak düzenlenmesi, eylemin elverişliliğini ve etkileme potansiyelini öne çıkarmaktadır. Bazı yazarlar, bu durumun, yargının bağımsızlığına verilen önemi gösterdiğini belirtir. Ancak, eylemin somut bir tehlike oluşturup oluşturmadığı veya sırf soyut bir etki yaratma çabasının yeterli olup olmadığı da tartışma konusudur. Doktrindeki ağırlıklı kanaat, eylemin yargısal faaliyeti etkilemeye objektif olarak elverişli olması gerektiği yönündedir. Ayrıca, suçun rüşvet (TCK m. 252), tehdit (TCK m. 106) ve görevi kötüye kullanma (TCK m. 257) suçlarından ayrımı yapılırken, failin amacı ve eylemin doğrudan yargısal sürece yönelik olup olmadığı kritik önem taşımaktadır.

4. Sonuç

Yargı görevi yapanı etkileme suçu, Türk Ceza Kanunu'nda yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını korumak amacıyla düzenlenen önemli bir suç tipidir. Bu suç, adil yargılanma hakkının güvence altına alınması ve hukukun üstünlüğü ilkesinin hayata geçirilmesi açısından yaşamsal bir role sahiptir. Suçun maddi ve manevi unsurları, Yargıtay içtihatları ve doktrindeki tartışmalar, yargısal süreçlere dışarıdan yapılacak her türlü hukuka aykırı müdahalenin ciddiyetle ele alınması gerektiğini göstermektedir. Yargının güvenilirliği ve kamu vicdanındaki yeri, bu tür suçlarla etkin bir şekilde mücadele edilmesiyle perçinlenmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Yargı görevi yapanı etkileme suçu ile rüşvet suçu arasındaki temel fark nedir?

Temel fark, eylemin amacı ve kapsamındadır. Yargı görevi yapanı etkileme suçu (TCK m. 277), yargısal bir işlemi veya kararı hukuka aykırı olarak etkilemeye yönelik her türlü cebir, tehdit, hile, nüfuz kullanma, vaat veya sair suretteki teşebbüsü kapsar. Rüşvet suçu (TCK m. 252) ise, bir kamu görevlisinin görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için doğrudan veya dolaylı olarak menfaat temin etme veya vaat etmeyi içerir. Etkileme suçunda menfaat unsuru şart değilken, rüşvette menfaat odak noktasıdır ve eylem daha çok karşılıklı bir anlaşma niteliği taşır.

2. Suçun faili ve mağduru kimler olabilir?

Suçun faili herkes olabilir; özel bir sıfat aranmaz. Mağdur ise, TCK m. 277/1'de açıkça belirtildiği üzere, mahkemede görev yapan hâkim veya savcı, bilirkişi, tanık, tercüman ya da duruşma salonunda görevlendirilen diğer kişilerdir. Mağdurun, yargısal bir görev ifa ediyor olması ve eylemin bu görevini yerine getirirken alınacak bir kararı veya yapılacak bir işlemi etkilemeye yönelik olması gerekmektedir.

3. Suç teşebbüs aşamasında mı kalır, yoksa tamamlanmış sayılabilir mi?

Türk Ceza Kanunu'nun 277. maddesi, suçu açıkça bir teşebbüs suçu olarak düzenlemiştir. Yani, "etki etmeye teşebbüs eden kişi" ifadesi kullanılarak, yargı görevi yapanın gerçekten etkilenip etkilenmediği veya hedeflenen hukuka aykırı işlemin gerçekleşip gerçekleşmediği aranmaz. Etki yaratmaya yönelik eylemin yapılmasıyla suç tamamlanmış olur. Bu durum, yargının bağımsızlığına verilen önemin bir göstergesi olup, henüz bir sonuca ulaşılmasa dahi, yargı sürecine dışarıdan müdahale etme çabasının cezalandırılmasını amaçlar.